Göz muayenesi bazen yalnızca gözü değil, tüm vücudu ilgilendiren bir keşfin başlangıcıdır. Üveit — gözün damardan zengin orta tabakasının iltihabı — bunun en çarpıcı örneğidir: her üç-dört üveit hastasından birinde, gözdeki tablo vücuttaki sistemik bir hastalığın habercisi ya da parçasıdır. Bu yüzden üveit hekimliği biraz da dedektifliktir.
Üveiti tanıyın: Klasik dörtlü
- Göz ağrısı — genellikle derin, zonklayıcı
- Işığa hassasiyet (fotofobi) — ışıkta gözün kısılması, ağrının artması
- Kızarıklık — tipik olarak korneanın çevresinde halka şeklinde
- Bulanık görme ve bazen uçuşan cisimler
Basit konjonktivitten farkları önemlidir: üveitte kaşıntı ve çapaklanma ön planda değildir; ağrı ve ışık hassasiyeti ön plandadır. Bu ayrım, tedavinin tamamen farklı olması nedeniyle kritiktir.
Göz, hangi hastalıkların aynası?
Ankilozan spondilit ve HLA-B27 grubu
Genç bir hastada tek gözde, ani başlayan ön üveit atağı — üstelik ataklar bazen bir gözde bazen diğerinde tekrar ediyorsa — akla ilk gelen, HLA-B27 doku grubuyla ilişkili romatizmal hastalıklardır. Sabahları belirgin bel tutukluğu ve ağrısı olan, "yatak istirahatiyle artan, hareketle azalan" bel şikâyetli hastalarda bu bağlantı özellikle güçlüdür. Nice ankilozan spondilit tanısı, ilk kez göz hekiminin şüphesiyle konmuştur.
Behçet hastalığı
Ülkemizin de içinde bulunduğu coğrafyada görece sık görülen Behçet hastalığı; tekrarlayan ağız yaraları, genital yaralar ve cilt bulgularıyla seyreden bir damar iltihabıdır. Göz tutulumu — özellikle arka segmenti etkileyen tipte — görmeyi ciddi tehdit edebilir ve agresif, düzenli tedavi gerektirir. Tekrarlayan ağız yaraları olan bir üveit hastasında bu tanının araştırılması standarttır.
Diğer bağlantılar
Sarkoidoz, sedef (psöriatik) romatizması, iltihaplı bağırsak hastalıkları, çocuklarda jüvenil idiyopatik artrit (sessiz ama sinsi bir üveit yapar — düzenli tarama şarttır) ve enfeksiyonlar: herpes virüsleri, toksoplazma, tüberküloz, sifiliz.
Neden araştırması nasıl yapılır?
İlk atak, tek taraflı ve hafifse her zaman kapsamlı tetkik gerekmeyebilir; ancak tekrarlayan, iki taraflı, arka segmenti tutan veya tedaviye dirençli üveitlerde kan testleri, görüntülemeler ve gerektiğinde romatoloji-enfeksiyon konsültasyonlarıyla neden aranır. Nedene yönelik tedavi, atakların hem sıklığını hem şiddetini azaltır.
Tedavi: Ataklara hızlı, sürece planlı
Akut atakta hedef iltihabı hızla söndürmektir: kortizonlu damlalar ve göz bebeğini genişleten damlalar (iris yapışıklıklarını önler) temel silahlardır. Sık tekrarlayan veya sistemik hastalıkla ilişkili vakalarda; ağızdan kortizon, bağışıklık düzenleyici ilaçlar ve modern biyolojik ajanlar, ilgili branşlarla ortak yönetilir. Tedavisiz veya yetersiz tedavi edilen üveit; katarakt, glokom, makula ödemi ve kalıcı görme kaybına ilerleyebilir — bu yüzden "kızarıklık geçti, damlayı bıraktım" yaklaşımı üveitte en riskli senaryodur.
Ne zaman şüphelenmeli?
Ağrılı ve ışığa hassas her kızarık göz; özellikle tabloya bulanık görme eşlik ediyorsa, aynı gün muayene edilmelidir. Tekrarlayan ataklarınız varsa ve size henüz "neden" sorusu sorulmadıysa, bu soruyu gündeme getirin. Mersin'de üveit tanı ve takibi için: 0 501 372 18 03.
Muayene için randevu alın
Gözlerinizle ilgili bir şikâyetiniz varsa ertelemeyin — erken teşhis görmenizi kurtarabilir.