Göz kapağında beliren şişlik, hem rahatsız edici hem de görünüm açısından can sıkıcıdır. Kliniğimize bu şikâyetle gelen hastaların çoğunda tanı iki tablodan biridir: arpacık veya şalazyon. İkisi sık karıştırılır; oysa doğru yönetim, doğru ayrımla başlar.
Arpacık (Hordeolum): Ağrılı ve akut
Kirpik diplerindeki yağ ve ter bezlerinin bakteriyel iltihabıdır. Tipik hikâye şöyledir: 1-2 gün içinde kapak kenarında kızarık, şiş ve dokununca ağrılı bir kabarıklık belirir; bazen ucunda sarı bir iltihap başı görülür. Yorgunluk, kapak hijyeninin bozulması, makyaj artıkları ve blefarit (kapak kenarı iltihabı) zemin hazırlar.
Şalazyon: Ağrısız ve inatçı
Kapak içindeki meibomius yağ bezlerinden birinin kanalı tıkanır; salgı birikir ve çevresinde reaksiyon gelişir. Sonuç: kapak içinde ağrısız, sert, yuvarlak bir kitle. Genellikle haftalar içinde yavaşça büyür ya da sabit kalır. Bazen bir arpacığın tam iyileşmemesiyle de oluşur. Büyük şalazyonlar korneaya bası yaparak astigmata ve bulanık görmeye bile yol açabilir.
Evde doğru bakım: Sıcak kompres sanatı
Her iki tablonun da ilk basamak tedavisi aynıdır ve doğru yapıldığında çok etkilidir:
- Temiz bir bezi sıcak suyla ıslatın (cildi yakmayacak sıcaklıkta) ya da mikrodalgada ısıtılan jel kompres kullanın.
- Kapalı göz kapağının üzerine 10 dakika uygulayın; soğudukça tazeleyin.
- Ardından temiz parmakla, şişliğin üzerine kirpiğe doğru hafif masaj yapın — amaç tıkalı kanalın açılması ve birikmiş salgının boşalmasıdır.
- Bunu günde 3-4 kez, en az 1-2 hafta sürdürün. Tek seferlik uygulama işe yaramaz; düzen esastır.
Yapılmaması gerekenler
- Sıkmayın, patlatmayın: İltihabı kapak dokusuna yayabilir, tabloyu selülite çevirebilirsiniz.
- İyileşene kadar göz makyajından ve kontakt lensten uzak durun.
- Kendi kendinize kortizonlu krem/damla kullanmayın.
Ne zaman doktora gelmeli?
- Şişlik 2-3 haftalık düzenli kompres uygulamasına rağmen küçülmüyorsa
- Görmeyi etkiliyor veya astigmat yapacak kadar büyükse
- Kızarıklık ve şişlik kapak çevresine, yanağa doğru yayılıyorsa, ateş eşlik ediyorsa (kapak selüliti — antibiyotik gerektirir)
- Aynı yerde sık tekrarlıyorsa — inatçı tekrarlarda, nadir de olsa, kapak bezlerinin kanseri ile karışabileceği için doku değerlendirmesi önemlidir
Kalıcı çözüm: Küçük bir müdahale
Kompresle gerilemeyen şalazyon, muayenehane koşullarında lokal anesteziyle, kapak içinden yapılan birkaç dakikalık küretaj işlemiyle temizlenir. Kapak dışından kesi yapılmadığı için iz kalmaz; hasta aynı gün normal yaşamına döner.
Tekrarını önlemek
Sık arpacık-şalazyon geçirenlerde genellikle altta yatan blefarit vardır. Günlük kapak temizliği (bebek şampuanı sulandırılarak veya özel kapak temizleme mendilleriyle kirpik diplerinin silinmesi), düzenli sıcak kompres ve makyaj hijyeni; tekrarları belirgin azaltır. Rozasea gibi cilt hastalıklarının tedavisi de tabloya katkı sağlar.
Mersin'de kapak şişliği muayenesi için randevu: 0 501 372 18 03.
Muayene için randevu alın
Gözlerinizle ilgili bir şikâyetiniz varsa ertelemeyin — erken teşhis görmenizi kurtarabilir.